Anatomie van een concentratiekamp

buchenwald camp map

Introductie

In dit artikel willen we de innerlijke werking en lay-out van een typisch concentratiekamp bespreken. Als voorbeeld nemen we concentratiekamp Buchenwald. Buchenwald is een van de vooroorlogse concentratiekampen en is geëvolueerd door alle verschillende tijdsvakkenn die te onderscheiden zijn in het concentratiekampstelsel van de nazi’s. Namelijk, arrestatie van vijanden van de staat, arbeid voor de staat, vernietiging door arbeid en tenslotte het gebruik van gevangenen voor medische experimenten. Buchenwald opende in 1937, en in werking tot de bevrijding in 1945. In die periode gingen naar schatting 250.000 mensen door de hoofd- en onderkampen. Van deze 250.000 zijn er ongeveer 60.000 overleden. Veel mensen stierven door gebrek aan voedsel, dwangarbeid of executie. Buchenwald bevatte geen gaskamer. Het kamp werd geleid door de beruchte Otto Koch van 1937-1941 en Herman Pister van 1941 tot 1945. Het kampterrein kan grofweg worden verdeeld in 3 regio’s: de woonvertrekken van de SS en andere personeel, het hoofdkamp van de gevangenen en een werkgebied. Deze gebieden werden van elkaar gescheiden door poorten en prikkeldraad. Een weg en later een spoorweg verbonden het kamp met de buitenwereld. De directe omgeving van het kamp was onbegaanbaar voor omwonenden en veel van de concentratiekampen lagen verborgen in bossen.

Gevangenen kamp

De gevangenen leefden in barakken. Oorspronkelijk was de barak ontworpen om minder gevangenen te bevatten in vergelijking met het aantal dat daadwerkelijk werd gehuisvest. De kampen bevonden zich meestal in een voortdurende expansie om meer gevangenen te huisvesten. Elke ochtend moesten de gevangenen worden geteld op het hoofdplein voordat ze werden uitgezonden naar hun dagelijkse banen. Veel concentratiekampen bevatten ook een paar “kleine” kampen. Dit waren barakken die waren uitgesloten van de belangrijkste gevangenenpopulatie. Ze bevatten de gevangenen die als de “gevaarlijkste” werden beschouwd of die volgens de nazi’s straf moesten krijgen. Buchenwald bevatte ook een speciale locatie voor de bevoorrechte gevangenen. Eigenlijk waren deze lid van de elite of konden mogelijk worden ingewisseld voor belangrijke mensen die door de geallieerden werden gevangengenomen. Het hoofdkamp bevatte ook de logistieke structuren die nodig waren om 50.000 mensen te huisvesten. Een keuken, magazijnen en een desinfectie-eenheid. In 1940 bouwden ze ook een crematorium om alle doden te verbranden. De enige reden die  gevangenen hadden om het kamp te verlaten, was werk.

buchenwald main camp aerial photo

arbeids en SS kamp

Aanvankelijk betekende werk het verzamelen van klei in de steengroeve. Later werden op het kampterrein 2 bewapenings-fabrieken gebouwd: DAW (deutsche arnaments werken) en de gustloff-fabriek. Gewoonlijk moesten gevangenen 12 uur werken met slechts een minimale hoeveelheid voedsel, water en rust. Ook de arbeidsomstandigheden waren erg hard. De nazi’s hielden zich niet bezig met de veiligheid op het werk en een dode gevangene kon gemakkelijk worden vervangen. Later in de oorlog werden veel van de gevangenen verplaatst naar werkkampen buiten het hoofdkamp. Buchenwald heeft bijvoorbeeld maar liefst 70 sub-werkkampen gehad. Deze kampen bevonden zich voornamelijk in de buurt van fabrieken, mijnen of in gebombardeerde steden. De noodzaak om gevangenen als arbeidskracht te gebruiken, kwam met het stijgende aantal Duitsers dat in dienst was genomen bij de Wehrmacht. Ook leverden gevangenen goedkope arbeidskrachten voor fabrieken en een winstbron voor de SS. SS-obergruppenfuhrer Pohl maakte ooit een kostenoverzicht samen met de commandant van Sachenhausen, Kaindl.

buchenwald work qaurters and SS aerial photo

De economie binnen een kamp

Winst gemaakt op 1 gevangene door de SS.

dagelijks loon van een werknemer: 6 RM

Kosten van voedsel: -0.6 RM

Kosten van kleding en huisvesting: -0.1RMA

gemiddelde overleving is 9 maanden dus winst door arbeid van 1 gevangene 1431RM

Waarden bezit gevangenen: 200RM

Kosten van crematie: -0.1RM

Total winst gemaakt op 1 persoon: 1631 RM

De SS-woonvertrekken bestaan uit kazernes voor de reguliere wacht en een villa voor de kampcommandant. Ook bouwde de SS honden kennels, een kleine dierentuin en stallen. Buiten het hoofdkamp en werkgebied waren de administratiegebouwen en een parkeerplaats.

recognition signs prisoners
recognition signs prisoners
home scaled
naar homepage
concentration camp scaled
naar thema overzicht